“Bản không chồng” đã thành Làng Văn hóa

4 tháng trước

Cơn “lốc trắng” đi qua Xốp Mạt, bản người Thái ở xã Lượng Minh, huyện Tương Dương (Nghệ An) đã khiến nơi đây được mệnh danh là bản “chỉ toàn đàn bà, trẻ em và… con n.g.hiện”, bản mồ côi, bản không chồng… Nhờ sự quyết tâm của chính quyền địa phương và cơ quan công an cùng người dân, bản Xốp Mạt đã đổi khác và trở thành Làng Văn hóa.

Làng văn hóa bản Xốp Mạt
Làng văn hóa bản Xốp Mạt

Một thời là “thánh địa” m.a t.úy

Bản Xốp Mạt nằm trên vách núi, sát mép thung lũng sông Nậm Nơn. Từng được mệnh danh là “cửa ngõ” m.a t.úy ở miền Tây xứ Nghệ, Tương Dương cũng là nơi sản sinh các ông trùm trong những năm đầu thập niên 90. Địa bàn thung lũng hiểm trở, bao quanh là núi rừng, bọn tội phạm ở khu vực Xốp Mạt dùng s.úng cảnh giới trên những con đường độc đạo, lâu dần Xốp Mạt cũng thành nơi lẩn trốn của t.ội p.hạm. Những ngày “đen tối” nhất của Xốp Mạt khi cơn “bão lốc” m.a t.úy từ trên đỉnh Pu Lôm tràn về làm cho bản làng xơ xác, “chỉ toàn đàn bà, trẻ em…”

Già Lô Văn Tình, bản Xốp Mạt nhớ lại, người dân ở đây cũng không ai nhớ được m.a tú.y có từ bao giờ. Ban đầu chỉ xuất hiện nhỏ lẻ, một số người Mông cấu kết với người địa phương vận chuyển từ Lào rồi qua đường tiểu ngạch tập trung về đây. Dần dần, những đường dây số lượng lớn hình thành điểm trung chuyển từ Lào qua Kỳ Sơn sang Tương Dương rồi đi về xuôi. Vào những năm 2000, Xốp Mạt có gần 40 hộ thì có đến hơn 30 hộ có người đi tù vì m.a t.úy. Hầu hết đàn ông Xốp Mạt, thậm chí cả các sơn nữ và trẻ em đều cuốn vào vòng xoáy của lốc trắng, người không đi tù thì cũng n.ghiện n.gập, không bị công an truy lùng cũng bỏ gia đình đi biệt xứ.

Ở Xốp Mạt ngày đó, có gia đình ba người đi tù vì m.a t.úy, tám người n.ghiện. Nhiều đứa trẻ phải chịu cảnh mồ côi từ nhỏ, có em sinh ra đã mang căn bệnh thế kỷ. Gia đình ông Lô Viết L, từng là Đảng ủy viên, cán bộ UBND xã Lượng Minh, vợ ông từng giữ cương vị Phó Chủ tịch UBND xã Lượng Minh, gia đình có hơn 10 người thì có tới 8 người n.ghiện và vào tù vì m.a t.úy (gồm cả bố, mẹ, con gái, con rể, cháu ngoại).

Nỗi đau đi qua

Nụ cười trên môi trẻ thơ bản Xốp Mạt
 Nụ cười trên môi trẻ thơ bản Xốp Mạt

Thiên tai xảy ra khiến bản Xốp Mạt bị sạt lở, nhiều ngôi nhà bị đất đá vùi lấp, đổ trôi xuống dòng Nậm Nơn. Chiếc cầu treo cũng bị mưa lũ gây sạt lở không thể đi lại được. Trước thực trạng đó, “Dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khu tái định cư để di dời khẩn cấp 37 hộ dân bản Xốp Mạt và trung tâm hành chính xã, các trường học ra khỏi vùng thiên tai, sạt lở, xã Lượng Minh, huyện Tương Dương” được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt. Bắt đầu từ năm 2014, bà con bản Xốp Mạt đã được di chuyển đến khu tái định cư mới nằm phía hữu ngạn, cách bản cũ chừng vài cây số.

Trưởng bản Lô Văn Phê cho biết: “Cơn lốc trắng đi qua khiến nhiều người c.hết, nhiều người lâm vào cảnh t.ù t.ội, bao nhiêu đứa trẻ phải chịu cảnh mồ côi”. Từ khi Nhà nước di dời bản xa con đường lên đỉnh Pù Lôm đã góp phần “cách ly” dân bản với m.a t.úy. Những năm qua, chính quyền địa phương xã Lượng Minh đã nỗ lực trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, hệ lụy về m.a t.úy và hướng dẫn người dân tố giác tội phạm để t.ệ n.ạn không len lỏi sâu vào từng thôn bản… Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cũng tổ chức hàng loạt cuộc đẩy đuổi, các cuộc truy quét các tụ điểm bán lẻ trên địa bàn. Đến nay, Lượng Minh đã xây dựng được các mô hình bản không có tệ nạn tại các bản Minh Tiến, Cà Moong và Xốp Cháo; mô hình quản lý, giúp đỡ người n.ghiện hòa nhập cộng đồng tại bản Xốp Mạt và mô hình bản duy trì không có t.ệ n.ạn xã hội tại hai bản Cà Moong và Xốp Cháo.

Theo thống kê, bản Xốp Mạt không có con n.ghiện mới, hiện bản có 44 hộ, 158 khẩu. Về khu tái định cư mới, mỗi hộ được giao mặt bằng gồm đất ở và đất vườn khoảng 200m2. Do địa hình hiểm trở nên diện tích đất ở cũng như đất sản xuất hạn chế, nhưng bà con yên tâm hơn vì không còn cách trở, không còn lo t.ệ n.ạn, lở đất nữa, con em được đến trường gần hơn, học hành đến nơi đến chốn. Một số gia đình đã có con học lên cao đẳng đại học, tiêu biểu là gia đình anh Lương Trọng Phú, chị Lô Thị Thắm có hai con học lên đại học, con trai học Trường Đại học Y Thái Bình và con gái học Trường Đại học Vinh”…

Trung tuần tháng 5.2019, Xốp Mạt đã được công nhận và đón danh hiệu “Làng Văn hóa”, Trưởng bản Lô Văn Phê mừng vui cho biết thêm. Trưởng Công an xã Lượng Minh Vi Văn Thủy cho biết, sau khi có sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng và chính quyền địa phương, cùng với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và nhân dân đẩy đuổi m.a tú.y đã đưa Xốp Mạt dần trở lại bình yên.

Phạm Ngân.

Ý kiến bạn đọc

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu * aria-required='true'

Cùng chuyên mục